Czego szukasz

Koronawirus – prawa pracujących rodziców – zasiłek ZUS i wniosek do pobrania

Od poniedziałku w całym kraju zaczynają się ferie zimowe. W związku z brakiem możliwości zorganizowania dzieciom wyjazdów, czy półkolonii, po raz kolejny przed rodzicami spore wyzwania związane z zapewnieniem opieki dzieciom i wykonywanie swoich obowiązków zawodowych. Rodzicom dzieci do lat 8 przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy – mamy wniosek do pobrania – złóż wniosek do ZUS. Jakie prawa mają rodzice starszych dzieci? Sprawdź!

  • Redakcja portalu Mamo Pracuj - 04/11/2020
mama z dziećmi w domu

Aktualizacja 30.12

Od 28 grudnia ponownie przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy, w wysokości 80 % wynagrodzenia, który dotychczas przysługiwał do 24 grudnia. W razie konieczności, okres jego wypłaty ma zostać wydłużony.

Zatem dodatkowy zasiłek opiekuńczy będzie wypłacany przez 21 dni, w okresie od 28 grudnia 2020 r. do 17 stycznia 2021 r.

Aktualizacja 04.11

Zasiłki dla rodziców są przewidziane na takich zasadach, jak było to wiosną, na takich zasadach, gdy będą musiałby być stosowane – powiedział premier Mateusz Morawiecki podczas konferencji w dniu 04.11. dotyczącej nowych obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa. Zaznaczył, że wciąż opiekę stacjonarną sprawują żłobki oraz przedszkola.

Aktualizacja 26.08

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy będzie przysługiwał do 20 września rodzicom dzieci do lat 8 w przypadku zamknięcia placówki edukacyjnej – żłobka, przedszkola lub szkoły z powodu koronawirusa.

Sytuacja będzie na bieżąco monitorowana i mogą zostać wprowadzone zmiany. Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej będzie podejmować decyzje we współpracy z MEN.

Aktualizacja 9.07

Mimo wcześniejszych zapowiedzi, że zasiłek będzie obowiązywał tylko do 12.07, Minister Marlena Maląg ogłosiła, że zasiłek opiekuńczy zostanie przedłużony o kolejne 2 tygodnie – do 26.07.

Zasiłek przysługuje rodzicom dzieci do lat 8, które nie mogą korzystać z opieki przedszkoli i żłobków- czy to z powodu zamknięcia placówek, czy też decyzji rodzica o nieposłaniu dzieci na zajęcia.

Dodatkowy zasiłek przysługuje także ubezpieczonym rodzicom dzieci:

  • do 16 lat, które mają orzeczenie o niepełnosprawności,
  • do 18 lat, które mają orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
  • które mają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Czy to ostateczny termin obowiązywania zasiłku, czy zasiłek będzie przedłużany od 27.07? Dowiemy się w najbliższych dniach.

Aktualizacja 29.05.

Od 25.05 w życie weszły nowe przepisy, według których, zasiłek opiekuńczy przysługuje do 14 czerwca br. Nie zmieniły się zasady wypłacania zasiłku opiekuńczego oraz to, że przysługuje on rodzicom dzieci do 8 roku życia. O wsparcie mogą się starać również rodzice, którzy pomimo otwarcia placówek, do których uczęszczają ich dzieci, nie zdecydowali się wysłać ich tam posłać.

Aktualizacja 13.05

Na konferencji prasowej premier zapowiedział, że od 25 maja br. przywrócone zostaną zajęcia opiekuńczo-wychowawcze z możliwością prowadzenia zajęć dydaktycznych dla uczniów klas I-III szkół podstawowych.

Utrzymany zostanie obowiązek realizowania podstawy programowej. W zależności od sytuacji w danej szkole dyrektor zdecyduje czy będzie to kształcenie w formie stacjonarnej, czy z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość.

Aktualizacja 30.04

Minister Rodziny Pracy i Polityki ogłosiła przedłużenie wypłacania zasiłku opiekuńczego do 24 maja. To rozwiązanie jest skierowane do tych rodziców, którzy nie będą mogli posłać dziecka do żłobka czy przedszkola, z powodu zamknięcia placówek.

Aktualizacja 29.04

Premier ogłosił, że od 6 maja otwierane będą żłobki i przedszkola w nowym reżimie sanitarnym. Jednakże nie wszystkie placówki i nie od razu. Decyzję podejmować będą lokalne władze z przedstawicielami sanepidu.

Od środy 6 maja organy prowadzące te placówki mogą je otworzyć, mając na uwadze wytyczne Głównego Inspektoratu Sanitarnego, a także Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Ważne! Ze względu na sytuację epidemiologiczną organ prowadzący może ograniczyć liczebność grupy przedszkolnej lub ograniczyć liczbę dzieci objętych opieką w żłobkach.

Ważne! Jednostka samorządu terytorialnego na podstawie dotychczasowych przepisów ogólnych może zamknąć wszystkie żłobki i przedszkola na swoim terenie.

Szkoły pozostają zamknięte do 24 maja.

Zasiłek będzie utrzymany dla tych rodziców, którzy nie mogą posłać swoich pociech do żłobków czy przedszkoli – zapowiedział premier.

Aktualizacja 27.04

Zgodnie z przewidywaniami placówki szkolne, przedszkola i żłobki pozostają zamknięte do 24 maja 2020.

Jednocześnie rząd przedłużył okres obowiązywania zasiłku opiekuńczego do 3 maja. Wkrótce powinny zostać przedstawione decyzje dotyczące prowadzenia pewnych form działalności opiekuńczej w części placówek.

Aktualizacja 9.04

Szkoły, przedszkola i żłobki pozostaną zamknięte przynajmniej do 26.04. W związku z tym rodzice mogą wnioskować o przedłużenie zasiłku opiekuńczego.
Egzaminy maturalne i egzaminy ósmoklasisty odbędą się najwcześniej w czerwcu.

Przeczytaj także: Mama – pracownica, a obniżenie etatu?

Jeden rodzic na urlopie a drugi na zasiłku opiekuńczym? Czy to możliwe?

Pytanie od Czytelniczki:

Mąż pracuje, aktualnie sprawuje opiekę nad synkiem, ponieważ nasz synek chodzi do żłobka, który teraz jest zamknięty i nie mieliśmy osoby, która mogłaby z nim zostać. Ja pracuje, w przyszłym tygodniu moja firma ma cały tydzień wolnego w związku z czym muszę wziąć urlop. Czy w takim przypadku skoro ja będę w domu mąż musi zrezygnować z opieki nad dzieckiem i wrócić do pracy?

Odpowiedź:

Zgodnie z przepisami zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku. Nie dotyczy to jednak opieki sprawowanej nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje zatem za okresy, w których dziecko nie miało zapewnionej opieki.

Członkiem rodziny, który nie może zapewnić dziecku opieki jest m.in. osoba chora, całkowicie niezdolna do pracy, pracownik, który odpoczywa po nocnej zmianie, prowadzi działalność gospodarczą.

Jeżeli więc matka dziecka przebywa na urlopie wypoczynkowym, to jest osobą, która może zapewnić opiekę dziecku. W takim przypadku ojciec dziecka nie powinien w tym okresie korzystać z zasiłku opiekuńczego.

Aktualizacja 29.03

Rodzic może złożyć oświadczenie do wypłaty dodatkowego zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8 z powodu nieprzewidzianego zamknięcia placówki, które jest wnioskiem o wypłatę zasiłku na dalszy (kolejny) okres.

Oświadczenie można złożyć tak jak do tej pory.

Aktualnie trwają prace nad zmianą ustawy, która wprowadziła dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Nowe rozwiązania mają obowiązywać z mocą wsteczną od 26 marca 2020 r.

Aktualizacja 23.03.

Szkoły zamknięte do Świąt Wielkanocnych. Rodzicom dzieci do lat 8 będzie przysługiwał nadal zasiłek opiekuńczy, na kolejne 14 dni. Brak informacji nt. wsparcia dla rodziców starszych dzieci.

Aktualizacja 12.03

Aby skorzystać z dodatkowego zasiłku opiekuńczego, wystarczy złożyć oświadczenie do swojego pracodawcy. Wzór oświadczenia mamy do pobrania na końcu tego artykułu.

Zasiłek opiekuńczy a własna firma

Osoby prowadzące działalność pozarolniczą składają oświadczenie w ZUS.

Propozycje zmian w prawie do pilnego wprowadzenia

O wszelkich zmianach w przepisach będziemy informować Was na bieżąco – pojawiły się propozycje, aby:

  • zasiłek był wypłacany w wysokości 100, a nie jak dotąd 80% wynagrodzenia,
  • byli nim objęci rodzice dzieci powyżej 8 roku życia.

Aktualizacja 21.04.

31.03. została uchwalona przez Sejm ustawa, która wprowadza zmiany o dodatkowym zasiłku opiekuńczym:

Zmiany te polegają na:

  • wydłużeniu o kolejne 14 dni okresu, przez który przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy, do 26.04.2020 r.
  • przyznaniu prawa do tego zasiłku rodzicom dzieci niepełnosprawnych w wieku powyżej 8 lat.

Interesują Cię kwestie prawne związane z macierzyństwem?

Zapisz się do naszego newslettera i otrzymaj cały zestaw prawnych artykułów na każdy etap macierzyństwa.

Zapisując się na newsletter, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych na zasadach określonych w polityce prywatności. W każdej chwili zgodę możesz wycofać.

Zasiłek a praca zdalna

Istotna z punktu widzenia pracowników i pracodawców jest również kwestia, czy pracownik, który świadczy pracę poza zakładem pracy czyli tzw. pracę zdalną, ma prawo do pobierania zasiłku opiekuńczego? Odpowiedź jest przecząca – pracownikowi, który pracuje zdalnie nie przysługuje zasiłek opiekuńczy, natomiast przysługuje mu wynagrodzenie od pracodawcy na normalnych zasadach.

reklama przedszkole online

Treść artykułu 11.03

Zamknięte szkoły – dodatkowy zasiłek opiekuńczy dla rodziców dzieci do lat 8.

W związku z informacją o zamknięciu szkół w całej Polsce pracownik, który ma dziecko do 8 roku życia może skorzystać z dodatkowego zasiłku opiekuńczego. Musi wypełnić załączone dokumenty a oryginał należy dostarczyć do ZUS.

UWAGA! Jeśli w szkole, przedszkolu czy żłobku będą w okresie tych 14 dni prowadzone dyżury zasiłek nie będzie przysługiwał.

Wniosek do pobrania

Na końcu artykułu znajdziesz do pobrania:

  • oświadczenie o sprawowaniu opieki nad dzieckiem do lat 8
  • wniosek do ZUS o wypłatę zasiłku opiekuńczego z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8

Specustawa dotycząca koronawirusa – jakie daje prawa i nakłada obowiązki?

W dniu 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).

Jakie rozwiązania dotyczące stosunków pracowniczych wprowadzonych ww. ustawą weszły w życie?

I. Możliwość polecenia wykonywania pracy zdalnej

W celu zwalczania zakażenia, zapobieganiu rozprzestrzenianiu się, profilaktyki oraz zwalczaniu skutków choroby wywołanej koronawirusem pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie przez oznaczony czas pracy określonej w umowie o pracę poza miejscem jej stałego wykonywania (praca zdalna).

Przeczytaj także: Praca zdalna – gdzie szukać i w jakich zawodach

„Specustawa” nie wskazuje jednak, w przypadku jakiego rodzaju prac możliwe jest polecenie wykonywania pracy w formie pracy zdalnej, jak również warunków wykonywania tej pracy – jest to szczególnie istotne z uwagi na brak jakichkolwiek regulacji dotyczących pracy zdalnej w Kodeksie pracy.

Z uwagi na powyższe, w tym zakresie konieczne jest każdorazowe, indywidualne rozstrzyganie przez pracodawców każdego przypadku i dobór odpowiednich środków (faktycznych i prawnych) zapewniających zgodność wykonywania pracy zdalnej z przepisami prawa pracy.

II. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły

Ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8, przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy za okres nie dłuższy niż 14 dni w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły do których uczęszcza dziecko, z powodu koronawirusa.

Ww. dodatkowy zasiłek nie wchodzi do „puli” podstawowego zasiłku opiekuńczego.

Sytuacja pracowników opiekujących się dziećmi w wieku powyżej 8 lat:

W sytuacji zamknięcia szkoły i konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku ponad 8 lat, pracownik nie ma możliwości skorzystania z dodatkowego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa powyżej. W takiej sytuacji pracownik może zawnioskować o 2 dni (lub 16 godzin) opieki nad dzieckiem do lat 14, zgodnie z art. 188 kodeksu pracy (tj. o ile dotychczas takiego zwolnienia nie wykorzystał).

Przeczytaj także – Zwolnienie na dziecko – komu przysługuje opieka na dziecko zdrowe

Dalsza nieobecność pracownika może zostać uzgodniona z pracodawcą np. w formie urlopu wypoczynkowego lub urlopu bezpłatnego. Również w tej sytuacji możliwe jest uzgodnienie wykonywania przez pracownika pracy w formie pracy zdalnej (przy spełnieniu powyżej wskazanych warunków).

Przeczytaj także: Koronawirus a praca – obowiązki pracowników i pracodawców

Jeżeli jednak pracownik nie ma możliwości zawnioskowania o urlop wypoczynkowy czy też wykonywania pracy w formie pracy zdalnej, ale jednocześnie jego sytuacja osobista powoduje, iż nie ma możliwości wykonywania pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w opisywanej sytuacji, pracodawca może uznać ww. nieobecność pracownika za nieobecność usprawiedliwioną niepłatną.

Każdorazowo jednak zaleca się analizę konkretnego stanu faktycznego pod kątem oceny, czy taka nieobecność w pracy faktycznie jest usprawiedliwiona (m.in. wiek dziecka, możliwość zapewnienia opieki przez innego członka rodziny itp.).

III. Możliwość zastosowania obowiązkowej hospitalizacji, kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego

W celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń koronawirusem, istnieje możliwość zastosowania wobec osób chorych albo osób podejrzanych o zachorowanie obowiązkowej hospitalizacji. Ponadto wobec osób zdrowych, które pozostawały w styczności z osobami chorymi, będzie można zastosować obowiązkową kwarantannę lub nadzór epidemiologiczny, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej, przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od ostatniego dnia styczności z osobami chorymi. Decyzje w ww. przypadkach co do zasady będzie wydawał państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny.

Zgodnie ze stanowiskiem ZUS, za czas kwarantanny ubezpieczonemu będzie przysługiwało wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy.

Obowiązujące przepisy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa traktują bowiem na równi niezdolność do pracy z powodu choroby z niemożnością wykonywania pracy w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

IV. Stosowanie przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2019 r., poz. 1239 t.j. ze zm.) do zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2

Na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 325), które weszło w życie w dniu 28 lutego br., przepisy ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stosuje się wobec zakażeń koronawirusem.

Powyższe oznacza m.in., iż w stanach zagrożenia epidemicznego i epidemii, może zostać wprowadzone w drodze odpowiedniego rozporządzenia np. czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy, nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych przewidzianych planami przeciwepidemicznymi, czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców, a także czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia.

Dziękujemy p. Hannie Kelmie z firmy Szwak i Spółka za pomoc w przygotowaniu tekstu.

Dziękujemy Pani adw. Liliannie Skiba za aktualizację artykułu.

Zdjęcie: 123 rf

Załączniki

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Redakcja portalu Mamo Pracuj

Raport z badań po zakończeniu programu Mommypreneurs – przedsiębiorcza mama

Kim są mamy - uczestniczki projektu Mommypreneurs - Przedsiębiorcza Mama? Jakie czynniki wpłynęły na ich na ich udział w programie i jak najbliższe otoczenie wspierało je podczas szkoleń? Poznaj wyniki badań własnych przeprowadzonych na zakończenie projektu Mommypreneurs.
  • Redakcja portalu Mamo Pracuj - 23/02/2021
usmiechnieta kobieta siedzi przy stoliku w kawiarni, pracuje na laptopie

Dowiedz się więcej o projekcie Mommypreneurs – Przedsiębiorcza Mama

Mommypreneurs – charakterystyka osób badanych

W badaniu wzięły udział 62 kobiety – uczestniczki polskiej edycji projektu „Mommypreneurs – przedsiębiorcza mama” w wieku od 21 do 38 lat. Większość respondentek posiada wykształcenie wyższe: magisterium (63%) lub licencjat (13%), a 24% – wykształcenie średnie ogólnokształcące. Spośród wszystkich badanych kobiet 55 jest matkami, z czego większość (64%) jednego dziecka, a 31% dwójki dzieci. Większość respondentek (87%) wychowuje dziecko/dzieci wspólnie z ojcem dziecka/dzieci. Ponadto 73% jest mężatkami, a 14% żyje w związkach nieformalnych.

Uczestnictwo w działaniach podnoszących kompetencje

Spośród 62 badanych kobiet ponad połowa (56%) brała udział w innych niż projekt Mommypreneurs działaniach podnoszących kompetencje. Wśród tej grupy największą popularnością cieszyły się szkolenia zawodowe i szkolenia z kompetencji miękkich:

Wykres 1. Udział respondentek w działaniach podnoszących kompetencje

Źródło: opracowanie własne

Działania ponoszące kompetencje, w których udział brały osoby badane, te były zróżnicowane pod kątem odpłatności; 43% z nich było bezpłatnych:

Wykres 2. Odpłatność za udział w działaniach podnoszących kompetencje

Źródło: opracowanie własne

Odpowiadając na pytanie, czy powyższe działania pomogły respondentkom znaleźć pracę, zmienić pracę na lepszą lub uzyskać awans w pracy, 46% odpowiada twierdząco; pozostałe są odmiennego zdania. Również w przypadku podobnego pytania dotyczącego projektu Mommypreneurs zdania osób badanych są podzielone. 37% z nich przyznaje, iż udział w projekcie pomógł im znaleźć pracę, zmienić pracę na lepszą lub uzyskać awans w pracy.

Czynniki wpływające na udział w szkoleniu

Respondentki zostały również poproszone o ocenę, jak ważne są dla nich poniższe aspekty przy podejmowaniu decyzji o udziale w szkoleniach. Jak wskazuje poniższy wykres, dla badanych kobiet najważniejszymi czynnikami są atrakcyjność tematyki szkolenia oraz fakt, iż szkolenie jest bezpłatne.

Wykres 3. Czynniki wpływające na udział w szkoleniu

Źródło: opracowanie własne

Opinie respondentek są także podzielone w kwestii miejsca realizacji szkoleń. Połowa osób badanych twierdzi, iż powinny one odbywać się całkowicie online, a 39% w trybie mieszanym – częściowo online, częściowo stacjonarnie.

Wykres 5. Najkorzystniejsza forma realizacji szkolenia

Źródło: opracowanie własne

Respondentki wyraziły również zróżnicowane opinie w kwestii zapewnienia opieki dzieciom w czasie uczestnictwa rodzica w szkoleniu. Dokładnie połowa osób badanych jest zdania, iż powinien być to obowiązek organizatora szkolenia, a druga połowa, iż organizator nie musi zapewniać takiej opieki, gdyż jest to obowiązek matki.

Wśród respondentek, które oczekiwałyby od organizatora szkolenia zapewnienia opieki nad dziećmi, ponad połowa (52%) uważa, iż taką formą opieki mogłaby być możliwość bezpłatnego oddania dzieci do wyspecjalizowanej placówki współpracującej z organizatorem. Z kolei 32% uważa, iż powinna istnieć możliwość zabierania dzieci do miejsca, w którym odbywa się szkolenie.

Zdecydowana większość osób badanych uważa, iż szkolenie powinno obejmować także jakąś formę stażu/praktyki w przedsiębiorstwie lub instytucji, które zapewnia organizator szkolenia, tylko jeśli kursantka wyraża chęć skorzystania z takiej opcji. Dla ponad 14% badanych staż/praktyka powinna być integralną częścią szkolenia.

Wykres 6. Szkolenie a forma praktyki/stażu

Źródło: opracowanie własne

Wsparcie otoczenia

Respondentki zostały również zapytane o nastawienie otoczenia do udziału uczestniczek w szkoleniach. Ponad 85% przyznało, iż członkowie rodziny bardzo lub raczej je wspierają. Podobna grupa respondentek (84%) czuje wsparcie ze strony przyjaciół i znajomych.

Wykres 7. Nastawienie członków rodziny do udziału respondentki w szkoleniu

Źródło: opracowanie własne

Wykres 8. Nastawienie przyjaciół/znajomych do udziału respondentki w szkoleniu

Źródło: opracowanie własne

Problemy utrudniające uczestnictwo w szkoleniach

W kwestii problemów utrudniających uczestnictwo w dodatkowych aktywnościach edukacyjnych respondentki wskazują przede wszystkim zbyt wysokie opłaty za uczestnictwo w szkoleniach/kursach, a także zbyt małą pomoc od państwa w postaci dofinansowań do szkoleń/kursów, brak opieki nad dziećmi podczas kursów/szkoleń oraz konieczność dojazdu do miejsca realizacji zajęć.

Wykres 9. Problemy utrudniające uczestnictwo w szkoleniach

Źródło: opracowanie własne

Trudności w łączeniu udziału w szkoleniach z opieką nad dziećmi

Ponad 2/3 badanych respondentek przyznało, że doświadczyły trudności w łączeniu udziału w szkoleniach z opieką nad dziećmi. Wśród tej grupy 40% było zmuszonych do rezygnacji z któregoś ze szkoleń. Spośród pozostałej grupy większości badanych kobiet udało się przezwyciężyć te trudności i dokończyć szkolenie dzięki temu, iż dzieckiem zajął się mąż/partner uczestniczki lub babcia/dziadek dziecka.

Wykres 10. Trudności w łączeniu udziału w szkoleniach z opieką nad dziećmi

Źródło: opracowanie własne

Raport przygotowała dr Agata Matuszewska – Kubicz, z Uniwersytetu Łódzkiego

Artykuł powstał we współpracy z Uniwersytetem Łódzkim

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Redakcja portalu Mamo Pracuj

Czy mogę wrócić na swoje stanowisko pracy po urlopie macierzyńskim?

Sprawdź w jaki sposób działa prawna ochrona powracających do pracy po urlopie macierzyńskim oraz jakie są od niej wyjątki. Czy pracodawca może w takiej sytuacji zdegradować lub zwolnić pracownicę?
  • Daria Milewska - 21/02/2021

Wersja artykułu z dnia 21.02.2021 r.

Trzystopniowa ochrona młodej mamy

Jeśli jesteś zatrudniona na podstawie umowy o pracę, co do zasady nie musisz obawiać się o utratę zatrudnienia zaraz po powrocie z urlopu macierzyńskiego (a także rodzicielskiego lub wypoczynkowego, udzielonych bezpośrednio po macierzyńskim). Pracodawca powinien zapewnić młodej mamie powrót na to samo stanowisko, które zajmowała przed urlopem.

Czasami jednak okazuje się to niemożliwe – w czasie trwania urlopu mogą zajść spore zmiany w firmie, takie jak np. likwidacja stanowiska pracy w wyniku restrukturyzacji. W takim wypadku pracodawca jest zobligowany przenieść pracownicę na inne, równorzędne stanowisko lub stanowisko odpowiadające jej kwalifikacjom. Co do zasady więc nie może jej dowolnie zdegradować. Niestety, nie zawsze uda się zapewnić inne stanowisko odpowiadające tym wymaganiom. I choć w takiej sytuacji status pracownicy może stać się mniej korzystny, to mimo wszystko zachowuje ona zatrudnienie. Dopiero kiedy i takie przesunięcie nie jest możliwe, może dojść do zwolnienia młodej mamy.

Co istotne, zatrudnienie innej osoby na zastępstwo nie jest uważane za „niemożność” dopuszczenia powracającej mamy na dotychczasowe stanowisko. Nie musisz się więc martwić, że zastępujący Cię pracownik zajmie Twoje miejsce.

Wypowiedzenie zmieniające

Inną możliwością, którą ewentualnie dysponuje pracodawca wobec osoby powracającej z urlopu macierzyńskiego, jest wypowiedzenie zmieniające. Na podstawie takiego wypowiedzenia pracodawca, zamiast definitywnie wypowiadać umowę o pracę, może dokonać jednostronnie powierzenia pracownicy innej pracy (co może wiązać się też ze zmianą zarobków). Co ważne, jeśli w takim wypadku pracownica odmówi przyjęcia nowych warunków, umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia (czyli wypowiedzenie „zmieniające” zmieni się w wypowiedzenie „definitywne”).

Przeczytaj także: Powrót do pracy w niepełnym wymiarze godzin

Powrót do pracy i wyższa pensja? To możliwe

Warto pamiętać, że wynagrodzenie po powrocie do pracy musi być ustalone na takim poziomie, jaki przysługiwałby pracownicy gdyby w ogóle nie skorzystała z urlopu. Oznacza to, że pensja powinna odzwierciedlać wszystkie zmiany, jakie zaszły w trakcie przerwy od pracy. Zatem podwyżki, bonusy, dodatkowe składniki przyznane pracownikom należą się też młodej mamie, jeżeli zalicza się ona do tej samej grupy, która objęta była takimi zmianami wynagrodzenia.

Podsumowując…

Pracodawca nie może całkowicie swobodnie decydować o rodzaju stanowiska powierzanego osobie powracającej z urlopu macierzyńskiego. Warto więc prosić o wyjaśnienie powodu i podanie podstawy przesunięcia, aby móc ocenić, czy było ono zasadne i podjąć ewentualne kroki prawne.

Przerwa na karmienie w pracy? Przeczytaj!

Wersja artykułu z 29 lutego 2012 r.

Pytanie:

Właśnie rozpoczęłam pracę po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego i zaległego urlopu wypoczynkowego. Pracuję w Sądzie Rejonowym, na umowę na czas nieokreślony. Podczas mojej nieobecności moje stanowisko zajęła dziewczyna, która pracowała na innym stanowisku, a osoba, która przyszła na zastępstwo za mnie, wykonywała jeszcze inne obowiązki. W związku z tym zaszła istotna zmiana i zostałam pracownikiem, który będzie skanował dokumenty i ewentualnie zastępował nieobecne osoby. Formalnie nadal zajmuję dotychczasowe stanowisko, moja płaca nie uległa zmianie, ale przeniesiono mnie do zupełnie innego pokoju i dodatkowo, w moim odczuciu, jednak mnie zdegradowali. Czy moje odczucia mają tutaj coś do rzeczy? Czy musi to być poparte jakimiś dokumentami?

Drugie pytanie odnosi się do przerwy na karmienie piersią. Czy muszę przedstawiać zaświadczenie od lekarza, czy wystarczy moja deklaracja?

Trzecie pytanie odnosi się do skróconego czasu pracy – czy mogę wystąpić o skrócenie czasu pracy w dowolnym momencie po powrocie z macierzyńskiego? Na jak długi okres mogę mieć skrócony czas pracy – tak długo jak przysługuje mi urlop wychowawczy? Czy 12 miesięczna ochrona występuje po zakończeniu tego okresu urlopu wychowawczego czy tylko przez 12 miesięcy skróconego czasu pracy mogę mieć pewność, że mnie nie zwolnią?

I ostatnie pytanie: nasz sąd, podobnie jak inne w całej Polsce pełni dodatkowe dyżury w poniedziałki. Pracownik przychodzi wtedy do pracy na godzinę 10:00 i kończy o 18:00. Czy jako matka małoletniego dziecka nie korzystająca z przerwy na karmienie piersią mogę zostać zwolniona z obowiązku pełnienia takich dyżurów? Joanna

Odpowiedź:

Powyższe pytania dotyczą szeregu uprawnień przysługujących pracownikowi a związanych z rodzicielstwem.

Odnośnie pytania pierwszego odsyłam do tekstu dotyczącego powrotu pracownicy do pracy po urlopie macierzyńskim (https://mamopracuj.pl/dlaczego-nie-moge-wrocic-na-swoje-stanowisko). Zachowuje on aktualność również w stanie faktycznym przedstawionym powyżej.

Jeśli chodzi o przerwę na karmienie piersią wyjaśniam, że zgodnie z art. 187 § 1 Kodeksu pracy pracownica karmiąca piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy, a jeżeli pracownica karmi piersią więcej niż jedno dziecko – do dwóch 45-minutowych. Przerwy te mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.

Żaden z przepisów prawa nie wymaga przedstawienia przez pracownicę zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że karmi ona dziecko piersią (tak jak ma to miejsce w przypadku stwierdzenia stanu ciąży – por. art. 185 § 1 Kodeksu pracy). Udzielenie pracownicy przerw (lub przerwy) na karmienie piersią powinno więc nastąpić na podstawie jej oświadczenia. Należy jednak pamiętać, że pracownica powinna być w każdym momencie gotowa udowodnić, że rzeczywiście przysługuje jej uprawnienie do korzystania z przerw na karmienie piersią pod rygorem uznania, że takie prawo jej nie przysługuje. Konsekwencją jest natomiast to, że za czas przerwy nie jest jej należne wynagrodzenie, a nawet, że jej nieobecność w pracy była nieusprawiedliwiona. Uzyskanie stosownego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że pracownica karmi piersią leży więc przede wszystkim w interesie samej pracownicy.

Nie ma też przeszkód do tego, aby pracodawca zażądał przedstawienia przez pracownicę zaświadczenia lekarskiego choć, moim zdaniem, brak takiego zaświadczenia – ze względu na brak wyraźnego przepisu prawa nakazującego pracownicy legitymowania się zaświadczeniem – nie może stanowić podstawy do odmowy udzielenia pracownicy przerwy na karmienie piersią. W razie gdyby okazało się, że pracownica była nieuprawniona do korzystania z przerw w pracy na karmienie piersią (a więc, że nie była „karmiąca piersią” w rozumieniu art. 187 § 1 Kodeksu pracy), pracodawca może nie wypłacić pracownicy wynagrodzenia za czas przerw, względnie żądać jego zwrotu (jeżeli już je wypłacił), bądź też zastosować w stosunku do pracownicy inne sankcje, łącznie z rozwiązaniem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym.

Interesują Cię kwestie prawne związane z macierzyństwem?

Zapisz się do naszego newslettera i otrzymaj cały zestaw prawnych artykułów na każdy etap macierzyństwa.

Zapisując się na newsletter, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych na zasadach określonych w polityce prywatności. W każdej chwili zgodę możesz wycofać.

W odpowiedzi na pytanie trzecie wskazuję, że zgodnie z art. 1867 § 1 Kodeksu pracy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy może złożyć pracownik „uprawniony do urlopu wychowawczego”. Uprawniony do urlopu wychowawczego jest natomiast pracownik, który był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy. Uprawnienie to trwa przez okres maksymalnie 3 lat, lecz nie dłużej niż do czasu ukończenia przez dziecko czwartego roku życia (por. art. 186 § 1 Kodeksu pracy). Wynika z powyższego, że wniosek o obniżenie czasu pracy można złożyć w dowolnym momencie powyżej wskazanego okresu, niekoniecznie bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Należy jednak pamiętać, że wniosek składa się na dwa tygodnie przez rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Jeżeli termin ten nie został zachowany, pracodawca obniża wymiar czasu pracownika nie później niż z upływem dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku (art. 1867 § 2 Kodeksu pracy).

Przywołany art. 1867 § 1 Kodeksu pracy stanowi także, że obniżenie wymiaru czasu pracy może dotyczyć okresu, w którym pracownik mógłby korzystać z urlopu wychowawczego, a więc nie dłużej niż przez okres 3 lat i nie później niż do ukończenia przez dziecko czwartego roku życia. Jednakże ochrona przez wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę przysługująca pracownikowi korzystającemu z obniżonego czasu pracy – stosownie do treści art. 1868 § 1 Kodeksu pracy – trwa jedynie przez łączny okres 12 miesięcy liczony od dnia złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy. Innymi słowy, jeśli pracownik chciałby wykonywać pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy przez cały dopuszczalny okres, to szczególnej ochronie stosunku pracy podlegać będzie jedynie przez okres 12 miesięcy.

Sytuację opisaną w pytaniu czwartym należy – moim zdaniem – rozpoznać na gruncie prawa pracy jako wykonywanie pracy w ustalonym przez pracodawcę rozkładzie czasu pracy. Nie jest to natomiast „dyżur” w rozumieniu art. 1515 § 1 Kodeksu pracy. Pracownik pracuje bowiem „normalnie” (przez 8 godzin), zmianie ulegają jedynie godziny rozpoczynania lub kończenia pracy. Taki rozkład czasu pracy ani nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych, ani pracy w porze nocnej, których zlecanie pracownikowi opiekującemu się dzieckiem do ukończenia przez nie czwartego roku życia jest zabronione (por. art. 178 § 2 Kodeksu pracy). Taki rozkład czasu pracy nie narusza także prawa pracownika do 11-godzinnego dobowego odpoczynku – pomiędzy godziną zakończenia pracy w poniedziałek a rozpoczęcia pracy we wtorek upływa więcej niż 11 godzin. W konsekwencji, pracownica pomimo, że opiekuje się małoletnim dzieckiem, ma obowiązek wykonywać pracę w ustalonym na poniedziałki rozkładzie czasu pracy.

Jedynym wyjściem z tej sytuacji byłoby złożenie przez pracownicę – w trybie art. 142 Kodeksu pracy – pisemnego wniosku o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy, przewidującego pracę w poniedziałki we wskazanych przez siebie godzinach. Podkreślić przy tym jednak należy, że pracodawca nie ma obowiązku uwzględnić takiego wniosku. Decyzję w tym zakresie będzie podejmował w ramach możliwości organizacyjnych procesu pracy. Z tego względu ważne jest, aby wniosek był należycie przez pracownika uzasadniony, co może skłonić pracodawcę do jego pozytywnego rozpatrzenia.

Podstawa prawna: – art. 142, 1515 § 1, 185 § 1, 186 § 1, 1867 § 1 i 2, 187 § 1, 1868 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zmianami).

Powyższy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i został przygotowany w oparciu o stan faktyczny opisany  w opublikowanym pytaniu. Zamieszczonych w nim treści nie należy traktować jako porady prawnej w konkretnej sprawie ani źródła prawa. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji lub indywidualnej porady prawnej z gwarancją odpowiedzialności, należy skontaktować się z prawnikiem.

Autorką pierwszej wersji aartykułu była Marta Mianowska.

Zdjęcie: 123 rf

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Daria Milewska
Adwokat oraz mama kilkunastomiesięcznej Basi – absolutnego wulkanu energii. Prowadzi kancelarię adwokacką w Warszawie pod marką Milewska Legal. Wspiera od strony prawnej polskich i zagranicznych przedsiębiorców, a także fundacje i stowarzyszenia. Prywatnie miłośniczka podróży, zumby i języków obcych.
Podyskutuj
Chcę otrzymywać inspiracje, pomysły i sugestie jak pracować i nie zwariować.
Newsletter wysyłamy raz na 2 tygodnie

Może Cię zainteresować także:

Uwaga. Strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje uzyskane za ich pomocą wykorzystywane są w celach statystycznych. Pozostając tu godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce. ×