Zwolnienia i redukcje etatów na urlopie macierzyńskim i wychowawczym [2026]

[Aktualizacja luty 2026 – poprzednia wersja zawierała informacje o przepisach związanych z COVID‑19, które już nie obowiązują]

Redukcje etatów i obniżki wynagrodzeń a urlop macierzyński i rodzicielski

Osoby przebywające na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim nie wykonują pracy i nie otrzymują wynagrodzenia – w tym czasie przysługuje im zasiłek macierzyński lub rodzicielski z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Oznacza to, że obniżki etatu i pensji w firmie nie dotyczą pracowników na urlopie macierzyńskim ani rodzicielskim. Nie ulega też zmianie wypłacany zasiłek, ponieważ podstawą wymiaru zasiłku jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających powstanie prawa do zasiłku.

Natomiast po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego mama powracająca do pracy może zostać objęta aktualnymi warunkami zatrudnienia, w tym ewentualnymi redukcjami etatu czy obniżkami wynagrodzenia.

Przeczytaj także: Czy mogę nie zgodzić się na obniżkę pensji i wymiaru czasu pracy?

Obniżenie wymiaru czasu pracy podczas urlopu wychowawczego

Prawo do urlopu wychowawczego i obniżonego wymiaru czasu pracy

Zgodnie z przepisami prawa pracy, pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Pracownik może również wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o obniżenie wymiaru czasu pracy, a pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek pracownika.

Korzystający z powyższych uprawnień pracownik podlega szczególnej ochronie – w okresie urlopu wychowawczego, jak również do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, ale nie dłużej niż przez 12 miesięcy, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy zawartej z pracownikiem.

Wyjątkiem od tej reguły jest wypowiedzenie umowy z wyłącznej winy pracownika, bądź upadłość lub likwidacja pracodawcy.

Przeczytaj więcej: Czy na macierzyńskim lub rodzicielskim mogę stracić pracę?

Obniżenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia

Analogicznie jak w sytuacji na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim – rodzic przebywający na urlopie wychowawczym nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia, więc nie będzie dotyczyła go redukcja etatów i wynagrodzeń. Jeśli pracownik złoży wniosek o obniżenie etatu, obniżenie wynagrodzenia następuje zgodnie z jego wnioskiem, przy zachowaniu ochrony przed wypowiedzeniem przez 12 miesięcy od złożenia wniosku.

Przeczytaj także: Urlop wychowawczy – wszystko co musisz wiedzieć.

Podsumowanie

• Urlop macierzyński i rodzicielski – redukcje etatów i obniżki wynagrodzenia w firmie nie dotyczą osób przebywających na tych urlopach; przysługuje zasiłek z ZUS.
• Urlop wychowawczy – wymiar pracy i wynagrodzenie mogą zostać obniżone wyłącznie na wniosek pracownika, z zachowaniem ochrony przed wypowiedzeniem przez 12 miesięcy.
• Po powrocie do pracy – pracownik może być objęty aktualnymi warunkami zatrudnienia w firmie, w tym redukcjami etatu lub obniżkami wynagrodzenia.

Podstawa prawna:

• art. 186, art. 1867, art. 1868 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• art. 32, art. 36, art. 47 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• art. 7 Ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy.

Zdjęcie: Pixabay.com

Aktualizacja: grudzień 2025