Czego szukasz

Mama pracuje na umowie na zastępstwo

Umowa na zastępstwo to szczególny rodzaj stosunku pracy, który obecnie stanowi odmianę umowy o pracę na czas określony (do lutego 2016 r. był zupełnie odrębnym typem umowy o pracę, podlegającym m.in. odmiennym zasadom wypowiadania takich umów). Jakie prawa i obowiązki ma osoba zatrudniona na umowie na zastępstwo, a w szczególności – kobieta w ciąży? Czy jest możliwe przedłużenie takiej umowy do dnia porodu?

Aktualizacja artykułu z 03.06.2020 r. 

Czym jest umowa na zastępstwo?

Umowa na zastępstwo jest odmianą umowy o pracę na czas określony. Pracodawca zawiera ją, aby obsadzić stanowisko pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (czyli np. podczas urlopu macierzyńskiego czy długotrwałej choroby pracownika).

W tym celu zatrudniany jest inny pracownik, mający zastępować daną osobę przez czas jej nieobecności. W umowie na zastępstwo można (i warto) zawrzeć imię i nazwisko osoby zastępowanej. Pomoże to uniknąć wątpliwości co do rodzaju umowy zawartej przez strony i będzie stanowiło uzasadnienie dla zawarcia takiej umowy nawet na okres przekraczający 33 miesiące (zasadniczo umowy o pracę na czas określony można zawrzeć maksymalnie właśnie na okres 33 miesięcy – umowa na zastępstwo nie podlega tym rygorom).

Okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo

Ponieważ umowa na zastępstwo jest rodzajem umowy o pracę na czas określony, pracodawca może ją rozwiązać w sposób przewidziany dla „zwykłych” umów o pracę, opisanych w kodeksie pracy. Zatem okres wypowiedzenia uzależniony jest od długości okresu zatrudnienia danego pracownika u tego pracodawcy i wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące.

Umowa ta może więc zostać rozwiązana jeszcze przed powrotem zastępowanego pracownika do pracy. Należy przy tym pamiętać, że pracodawca nie ma obowiązku podania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, a zatem – także i umowy na zastępstwo.

Oczywiście, podobnie jak każda inna umowa o pracę, także umowa na zastępstwo może być rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeżeli wystąpią określone przyczyny, np. w sytuacji ciężkiego naruszenia przez pracownika jego podstawowych obowiązków pracowniczych.

Automatyczne rozwiązanie umowy na zastępstwo

Umowa na zastępstwo rozwiązuje się automatycznie (z mocy prawa) z chwilą powrotu zastępowanego pracownika do pracy.

Co ważne, rozwiązanie umowy na zastępstwo z tej przyczyny nie wymaga wcześniejszego wypowiedzenia umowy ani dodatkowego wcześniejszego zawiadomienia o tym pracownika – zastępcy.

Przeczytaj także: Umowa o pracę a umowy cywilnoprawne – mamo zdecyduj, co dla Ciebie najlepsze

Ochrona kobiety w ciąży i na urlopie macierzyńskim pracującej na zastępstwo

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia z pracownicą w ciąży lub przebywającej na urlopie macierzyńskim (chyba, że tzw. dyscyplinarka następuje z winy pracownicy). Zakaz ten dotyczy także umów o pracę na zastępstwo.

Natomiast umowa na zastępstwo, jeżeli miałaby ulec rozwiązaniu przed dniem porodu (np. z uwagi na powrót zastępowanego pracownika do pracy), nie ulegnie przedłużeniu do dnia porodu. Kodeks pracy wyłącza bowiem szczególną ochronę pracownic w ciąży, jeśli są one zatrudnione na zastępstwo. Zatem, gdy zastępowany pracownik powróci do pracy umowa o pracę na zastępstwo ulegnie rozwiązaniu bez względu na to, czy pracownica jest w ciąży i jaki jest stan zaawansowania ciąży.

Podsumowując, umowa o pracę na zastępstwo jest jedną z najmniej chroniących pracownika umów o pracę. Niemniej jednak plusem tej umowy jest m. in. podleganie na jej podstawie ubezpieczeniu społecznemu, naliczanie stażu pracy oraz prawo do urlopu wypoczynkowego.

Przeczytaj także: Czy zawsze umowa o pracę musi zostać przedłużona do dnia porodu?

Wersja artykułu z 04. 2013 r.

Pytanie:

Od tygodnia pracuję na okres próbny (umowa na 3 miesiące). Dziś byłam u lekarza, który potwierdził u mnie 6 tydzień ciąży. Przeczytałam Wasz artykuł: Ciąża w trakcie umowy na okres próbny? I co dalej? i zrozumiałam z niego, że aby pracodawca mnie nie zwolnił i umowa została przedłużona do porodu muszę przedstawić mu zaświadczenie od lekarza o ciąży, dopiero wtedy, gdy będę powyżej 12 tygodnia ciąży? Mam jeszcze jedno pytanie: po tej 3 miesięcznej umowie próbnej następna ma być” umową na zastępstwo”, wiec nie wiem, czy w takiej sytuacji otrzymam przedłużoną umowę do dnia porodu?

Anna

Odpowiedź:

Umowa na zastępstwo jest to umowa, która zostaje zawarta, jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Pracodawca może w tym celu zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony, obejmujący czas tej nieobecności. W umowie na zastępstwo należy wskazać imię i nazwisko zastępowanego pracownika, ponieważ pomoże to uniknąć wątpliwości, co do rodzaju umowy zawartej przez strony.

Umowa na zastępstwo jest najbardziej elastyczną umową o pracę, bardzo korzystną dla pracodawcy – jednakże, porównując do innych umów o pracę, najmniej chroniącą zatrudnionego na zastępstwo pracownika.

Specyfika tej umowy polega na tym, że:

1. Rozwiązanie umowy

Umowa rozwiązuje się z mocy prawa z chwilą powrotu zastępowanego pracownika do pracy lub z chwilą przekształcenia się jego usprawiedliwionej nieobecności w nieusprawiedliwioną, jak również z dniem rozwiązania umowy zastępowanego pracownika.

Uwaga! Rozwiązanie umowy na zastępstwo w związku z powyższymi przyczynami nie wymaga wcześniejszego wypowiedzenia umowy czy też dodatkowego zawiadomienia o tym pracownika – zastępcy.

Ponadto, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę na zastępstwo bez wypowiedzenia z winy pracownika lub z przyczyn niezawinionych przez pracownika, które zostały szczegółowo opisane w kodeksie pracy.

2. Wypowiedzenie umowy

Pracownik decydując się na zawarcie umowy na zastępstwo powinien pamiętać, że charakteryzuje się ona krótkim 3 – dniowym okresem wypowiedzenia, a pracodawca nie ma obowiązku podania przyczyny wypowiedzenia.

3. Brak szczególnej ochrony

Kobieta w ciąży zatrudniona na podstawie tej umowy nie ma możliwości przedłużenia umowy do dnia porodu, nawet gdyby umowa rozwiązywała się po trzecim miesiącu ciąży. Powyższe wynika z faktu wyłączenia przez kodeks pracy szczególnej ochrony pracownic w ciąży zatrudnionych na zastępstwo. Zatem, gdy powróci zastępowany pracownik, umowa o pracę pracownicy zatrudnionej na czas zastępstwa ulegnie rozwiązaniu bez względu na to, czy będzie ona w ciąży i jaki jest stan zaawansowania tej ciąży.

Podsumowując, umowa o pracę na zastępstwo jest jedną z mniej chroniących pracownika rodzajów umów o pracę. Niemniej jednak plusem tej umowy jest m. in. podleganie na jej podstawie ubezpieczeniu społecznemu, naliczanie stażu pracy oraz prawo do urlopu.

Podstawa prawna art. 25 i 177 kodeksu pracy.

Powyższy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i został przygotowany w oparciu o stan faktyczny opisany w opublikowanym pytaniu. Zamieszczonych w nim treści nie należy traktować jako porady prawnej w konkretnej sprawie ani źródła prawa. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji lub indywidualnej porady prawnej z gwarancją odpowiedzialności, należy skontaktować się z prawnikiem.

W pierwszej wersji, autorką artykułu była Magdalena Maziarz.

Przeczytaj także: L4 w ciąży – wszystko co powinnaś wiedzieć

Zdjęcie: iStock

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Adwokat oraz mama kilkunastomiesięcznej Basi – absolutnego wulkanu energii. Prowadzi kancelarię adwokacką w Warszawie pod marką Milewska Legal. Wspiera od strony prawnej polskich i zagranicznych przedsiębiorców, a także fundacje i stowarzyszenia. Prywatnie miłośniczka podróży, zumby i języków obcych.
Podyskutuj
Chcę otrzymywać inspiracje, pomysły i sugestie jak pracować i nie zwariować.
Newsletter wysyłamy raz na 2 tygodnie