Czego szukasz

Separacja – czym jest i jakie są jej skutki

W praktyce adwokata zajmującego się sprawami rodzinnymi, dość często spotykam się z pytaniami dotyczącymi instytucji jaką jest separacja małżonków. Ponieważ wiedza na ten temat jest niewielka, podjęłam próbę przybliżenia tego zagadnienia.

Instytucja separacji została wprowadzona do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na mocy ustawy z dnia 21.5.1999 r. o zmianie ustaw Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 52, poz. 532). Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego tej instytucji miało na celu stworzenie alternatywnego do rozwodu uporządkowania sytuacji małżonków, w których związku nastąpił rozkład pożycia.

Jednym z celów separacji jest umożliwienie małżonkom przemyślenia celowości definitywnego rozejścia się i ewentualnego powrotu do wspólnego pożycia. Separacja nie jest definitywna, prawo daje możliwość jej zniesienia. Formalnie orzeczona separacja ma przede wszystkim doprowadzić do pojednania się (pogodzenia) małżonków i ponownego nawiązania pożycia.

Kiedy sąd może orzec separację małżonków ?

Zgodnie z art. 611 § 1 kro, sąd może orzec separację, jeżeli pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Aby więc sąd mógł orzec separację, małżonkowie muszą wykazać, że nastąpił zupełny rozkład ich związku. Co istotne, rozkład pożycia nie musi być trwały, tak jak to jest wymagane w przypadku rozwodu.

O zupełnym rozkładzie pożycia można więc mówić w razie zerwania wszelkich więzów łączących małżonków (tj. duchowych, gospodarczych i fizycznych), aczkolwiek w pewnych wypadkach przyjąć należy, iż przesłanka zupełności rozkładu jest zrealizowana pomimo zachowania niektórych elementów więzi łączącej małżonków (np. utrzymują się elementy więzi o charakterze gospodarczym, spowodowanym wspólnym zamieszkiwaniem małżonków).

W przypadku wystąpienia zupełnego rozkład pożycia, z żądaniem orzeczenia separacji może wystąpić każdy z małżonków.

Kiedy sąd nie może orzec separacji ?

Jednak mimo zupełności rozkładu pożycia, sąd nie może orzec separacji, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci. Orzeczenie separacji jest również niedopuszczalne, jeżeli z innych względów byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W odniesieniu do przesłanki, dotyczącej dobra małoletnich dzieci, wskazuje się najogólniej, że ucierpi ono na skutek separacji, gdy w porównaniu z sytuacją dotychczasową, nastąpi pogorszenie sytuacji dzieci małżonków. Przykładem takiej sytuacji może być np. utrata kontaktu dziecka z jednym z rodziców.

Natomiast do sprzeczności orzeczenia separacji z zasadami współżycia społecznego, może dojść np. w sytuacji ewentualnej rażącej krzywdy, którą doznałby pozwany małżonek na skutek orzeczenia separacji.

Przed jakim sądem i w jakim trybie toczą się sprawy o separację?

Sprawy o orzeczenie separacji, toczą się przed Sądem Okręgowym. Dla małżonków, którzy nie mają wspólnych małoletnich dzieci i zgodnie wnoszą o separację, przewidziany został odrębny – w stosunku do pozostałych spraw o separację – uproszczony tryb postępowania nieprocesowego. Wówczas małżonkowie składają do sądu wniosek o separację. Wniosek taki podlega opłacie stałej w kwocie 100 zł.

Wymóg zgodnego żądania nie mieści się w ramach warunków formalnych wniosku, postępowanie może więc zainicjować także wniosek jednego małżonka, podczas gdy drugi swoje zgodne stanowisko może wyrazić później, np. w piśmie procesowym lub do protokołu w trakcie rozprawy. Orzeczenie separacji na zgodny wniosek małżonków dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji, gdy strony rezygnują z orzekania o winie rozpadu pożycia.

Jeżeli z żądaniem separacji wystąpił tylko jeden z małżonków albo z żądaniem separacji wystąpili zgodnie oboje małżonkowie, lecz mają oni małoletnie dzieci, to postępowanie przed sądem toczy się w trybie procesowym (do sądu składa się pozew i sąd orzeka o separacji wyrokiem). W takiej sytuacji sąd ustala, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Pozew o orzeczenie separacji w trybie procesowym podlega opłacie w wysokości 600 zł.

Czy orzeczenie separacji jest ostateczne?

Separacja tym różni się od rozwodu, że jest „odwracalna”, co oznacza, że małżeństwo można przywrócić do poprzedniego stanu. Sąd, który orzekł separację może ją znieść w przypadku zgodnego wniosku małżonków. Zgodny wniosek podlega uwzględnieniu, choćby między stronami istniał w dalszym ciągu zupełny rozkład pożycia. Po orzeczeniu sądu o zniesieniu separacji, wszystkie jej skutki również są zniesione.

Ponieważ separacja nie powoduje ustania małżeństwa, małżonkowie pozostający w separacji nie mogą ponownie zawrzeć małżeństwa. Nie jest również możliwy powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.

Jakie są konsekwencje majątkowe orzeczenia separacji?

Orzeczenie separacji ma daleko idące konsekwencje majątkowe. Pomiędzy małżonkami, wobec których sąd orzekł separację, następuje rozdzielność majątkowa. Powstanie rozdzielności majątkowej oznacza tyle, iż od tego momentu każdy z małżonków dysponuje własnym majątkiem. Może też podejmować zobowiązania pieniężne bez zgody współmałżonka.

Sąd może również orzec o sposobie korzystania z mieszkania dotychczas zajmowanego przez małżonków. Ponadto, orzeczenie separacji powoduje, że małżonkowie nie dziedziczą po sobie z mocy ustawy i nie mają prawa do zachowku. Dodatkowo, podobnie jak przy rozwodzie, sąd orzekający separację rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, a także o alimentach na małoletnie dzieci stron.

Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający ze sobą w separacji, obowiązani są do wzajemnej pomocy. Ponadto, sąd orzekający separację może orzec o obowiązku alimentacyjnym jednego z małżonków względem drugiego. Obowiązek ten nie został ograniczony w czasie.

Na zakończenie warto wspomnieć o możliwości jaka istnieje w zakresie zmiany wniosku pozwu i dochodzenie orzeczenia rozwodu zamiast pierwotnie zgłoszonego żądania separacji albo separacji zamiast rozwodu. Wskazuje się, że nie ma przeszkód do podobnych przekształceń, ponieważ tak w sprawie o separację, jak i w sprawie o rozwód właściwy jest sąd okręgowy. Zmiana powództwa na podstawie art. 193 § 1 KPC przez żądanie rozwodu zamiast separacji i odwrotnie, została uznana za dopuszczalną w uchwale Sądu Najwyższego z 22.6.2005r. III CZP 23/05, z zastrzeżeniem, że zmiana taka jest możliwa tylko przed sądem pierwszej instancji.

Podsumowanie

W sytuacji, gdy małżonkowie z różnych względów nie chcą ostatecznie zakończyć małżeństwa przez rozwód, ale nie mogą również kontynuować wspólnego pożycia, mają możliwość skorzystania z rozwiązania pośredniego, jakim jest separacja. Szczególnego znaczenia instytucja separacji nabiera w przypadku osób wierzących, dla których ostateczne zerwanie związku małżeńskiego przez rozwód jest nieakceptowalne.

Zdjęcie: 123 rf

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Adwokat. Prowadzi kancelarię adwokacką w Warszawie oraz Łomiankach. Specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa pracy i prawa rodzinnego. Jest członkiem Sekcji prawa pracy oraz prawa rodzinnego przy OR Adwokackiej w Warszawie. Prywatnie mama dwóch chłopców, Wiktora i Aleksandra.

Czy my, po tym wszystkim będziemy potrafili się tak po prostu przytulać?

Od ponad roku niezmiennie pozostajemy w dziwnym czasie. Być może mocno wymagającym dla Ciebie. Wielu rodziców, z którymi niedawno rozmawiałam (często online), mówiło mi, że po prostu chce przetrwać te najbliższe dwa tygodnie. Nie przeżyć, nie odpocząć, PRZETRWAĆ. A jak jest z Tobą?

Czy my, po tym wszystkim będziemy potrafili się tak po prostu przytulać?

Tryb przetrwania część z nas włączyło już ponad rok temu. Widzę zmęczenie – sama je też mocno odczuwam. I to nie jest tak, że nie doceniam tego, że na ten moment zarówno ja, jak i moi najbliżsi są zdrowi. Bo doceniam. Bardzo!

Ostatnio usłyszałam takie pytanie od bliskiej mi osoby, którą od ponad roku widzę wyłącznie dzięki łączeniom online:

„Czy my, po tym wszystkim, będziemy potrafili się tak po prostu przytulać?”

Będziemy potrafili?

Mam poczucie, że będziemy na nowo oswajali się z bliskością, uczyli się na nowo dotyku. A czy teraz potrafimy same siebie przytulić? Tak po prostu? Pogłaskać się po ramieniu na przykład za niesamowitą pracę, którą wykonujemy będąc w tym samym czasie z dziećmi, z bliskimi, ze współpracownikami – w naszym domu, salonie, kuchni podczas rozmów w pracy, nauki zdalnej, zdalnym przedszkolu (!).

Interesują Cię nasze propozycje dla rodziców?

Zapisz się do newslettera Mamo Pracuj i nie przegap żadnych nowości!

Zapisując się na newsletter, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych na zasadach określonych w polityce prywatności. W każdej chwili zgodę możesz wycofać.

Pogłaskać się i popatrzeć na siebie z czułością, kiedy padamy po całym dniu z dziećmi na kwarantannie i kolejny już raz wymyślałyśmy niesamowite rzeczy i zabawy, żeby dać im trochę beztroskiej normalności. Zachęcam Cię do tego. Do zatrzymania się. Nawet na chwilkę. Doceń się. Przytul. Sprawdź czego potrzebujesz. Tu. Teraz.

Przeczytaj także: Jak mieć więcej czasu dla siebie?

Dokładnie w tej chwili. Zrób sobie długą (więcej niż 5 minutową) gorącą kąpiel, połóż się wcześniej spać, poprzytulaj się z dziećmi dłużej niż zwykle, zjedz czekoladę, idź pobiegać lub na poranny spacer – sama ze sobą, w ciszy. Łap mikro-chwile dla siebie. Bądź dla siebie tak czuła i wspierająca tak, jak jesteś dla swoich dzieci, dla swoich bliskich.

Dużo dobrego dla Ciebie!

Ps. Będzie mi miło, kiedy napiszesz, jaki jest Twój sposób na zadbanie o siebie, skoro się już tak rozpisałam…

Przeczytaj jeszcze: Jak organizować życie rodziny, żeby mieć czas dla siebie?

Zdjęcie: Canva

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Jestem mamą mądrej indywidualistki. Posiadam doświadczenie w koordynacji projektów, prowadzeniu szkoleń oraz doradztwa. Uwielbiam spędzać czas z rodziną, podróżować, czytać książki i celebrować picie kawy. W "wolnym" czasie wspieram osoby chore onkologicznie.

Bon turystyczny. Nowe zasady w 2021 r.

Od 1 sierpnia 2020 roku można korzystać z bonu turystycznego. Osoby do niego uprawnione mogą rejestrować się i aktywować bon na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, a po aktywacji mogą nim zapłacić za usługi hotelarskie lub imprezy turystyczne w podmiotach zarejestrowanych na PUE ZUS i wpisanych na listę przez Polską Organizację Turystyczną. Nowelizacja ustawy ze stycznia 2021 roku, poszerzyła listę miejsc, w których można wykorzystać świadczenie. Sprawdź!
Mama, tata i syn siedzą na mostku nad wodą w słoneczny, wakacyjny dzień

Aktualizacja z 27.04. 2021

Bon turystyczny. Nowe zasady w 2021 r.

Bon turystyczny jest jednym z narzędzi mających wesprzeć wspomóc polską gospodarkę w obliczu pandemii. Miał zachęcić Polaków do podróżowania po naszym kraju. Świadczenie przysługuje 6 mln dzieci w Polsce, ale okazuje się jednak, że do tej pory wykorzystano 5 proc. bonów z pobranych 10 proc. Przyczyną małego zainteresowania być może był ograniczona ilość miejsc, w których można było wykorzystać bon.

22 stycznia 2021 znowelizowana przez Sejm ustawa o Polskim Bonie Turystycznym wprowadziła poprawki i od teraz zapłacimy nim w większej ilości miejsc:

  • w biurach podróży – pod warunkiem, że wycieczka odbędzie się w kraju,
  • pokryjemy koszt muzeów, galerii,
  • zapłacimy za wycieczki bez zakwaterowania, przewodników czy instruktorów (warunkiem jest objęcie pakietem minimum dwóch usług, np. nocleg + wejście do parku rozrywki)
  • opłacimy przejazd autokarem lub rejs statkiem.

Wersja artykułu z 19.06.2020 r.

Wakacje – czy to sen?

Jeszcze niedawno w naszych głowach marzenia o wakacjach były bardzo nieśmiałe, pandemia hulała na całego i przez pewien czas wyjście z rodziną na spacer było zachcianką nie do spełnienia. Jednak im dalej, tym więcej obostrzeń zostało zniesionych, od niedawna można podróżować, otwarte są hotele i pensjonaty, jednak po koronawirusowym spustoszeniu gospodarczym nie każdego stać na beztroski odpoczynek. Rząd jednak zdecydował się na rozwiązanie, które ma pomóc polskim rodzinom a zarazem polskiej branży turystycznej.

Przeczytaj także: Wakacje 2020 – jak je zaplanować

Bon turystyczny 500 plus

Najpierw zrobiło się sporo szumu gdy w obieg poleciała informacja, że rodzinom zostanie przyznane 1000 zł na wakacje, z tym że warunki były dwa – umowa o pracę oraz zarobki nie przekraczające kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (5200 zł brutto). Pomysł szybko zaczął się przekształcać, bo nie był w stanie trafić do wszystkich, był też niejako niesprawiedliwy wobec osób, które straciły pracę z powodu pandemii. Ostatecznie ewoluował w ideę bonu w wysokości 500 zł na wakacyjne wydatki z tym, że nie na rodzinę, a na każde dziecko, bez żadnych warunków związanych z zatrudnieniem czy zarobkami.

Jak to działa?

500 zł na wakacje dla każdego dziecka do 18 r.ż. (dla dziecka niepełnosprawnego kwota bonu ma wynieść 1000 zł), jest przyznawane w postaci kodu elektronicznego, po zarejestrowaniu się na Platformie Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (PUE ZUS) po pozytywnej weryfikacji.

Bon, w formie unikalnego, 16-cyfrowego numeru, otrzymasz za pomocą wiadomości tekstowej na wskazany przez Ciebie numer telefonu lub adres poczty elektronicznej. Z bonu turystycznego, niezależnie od poziomu przychodów będzie mogło skorzystać niemal 6,5 miliona polskich dzieci, w tym także dzieci rodziców pracujących za granicą.

Warto wziąć pod uwagę, że z bonu będzie można korzystać w miejscach, które przystąpią do programu i będą przyjmować zapłatę w takiej formie. Bonem będzie można zapłacić przewoźnikom, w hotelach czy opłacić kolonie, ale także skorzystać z pakietów typu nocleg+wyżywienie. Fakt zapłaty w takiej formie trzeba będzie zgłaszać podczas rezerwacji lub przy zakwaterowaniu.

Kod jest do wielorazowego korzystania w różnych miejscach, aż do wykorzystania wszystkich środków, a nie jak z początku myślano jednorazowy, gdzie niewykorzystane środki miałyby przepaść.

Listę miejsc i przedsiębiorców, które przystąpią do programu będzie można znaleźć na stronie internetowej Polskiej Organizacji Turystycznej.

Przeczytaj także: Jak nie zwariować w podróży z dziećmi

Na lody, do Maca czy na zajęcia przez internet?

Prezydent Andrzej Duda zaznaczył, że pieniądze nie będą obejmowały wydatków niezwiązanych z branżą turystyczną, tak więc nie zapłacimy bonem w sklepach, punktach gastronomicznych ani restauracjach. Nie wykorzystamy go również na zorganizowanie dziecku wakacji w domu – zajęć przez internet czy innych tego typu atrakcji ponieważ cała idea ma na celu wsparcie polskiej gospodarki turystycznej.

Nie wybierasz się na wczasy? Zorganizuj swojemu dziecku przedszkole online!

Wakacje w dobie pandemii? No nie wiem…

Z pewnością nie każdy na myśl o wakacyjnej zapomodze finansowej czuje hurraoptymizm i ogromną potrzebę wyjazdu, wciąż dużo osób boi się zakażenia koronawirusem i nie chce podróżować narażając siebie czy dzieci. Na pewno część osób nie jest w stanie zaplanować wakacji bo musi pracować, a niektórzy wyjadą na wakacje zaraz po zakończeniu roku szkolnego. Kto wobec tego może skorzystać z bonu na wakacje i do kiedy musi go wykorzystać?

Bon turystyczny straci ważność 31 marca 2022 r., a więc nie trzeba go wykorzystywać od razu. Będzie można z niego skorzystać podczas ferii zimowych, czy też wakacji za rok (pod warunkiem, że nie wrócą obostrzenia związane z Covidem).

W wakacje #zostajeszwdomu? Wybierz matematykę online dla swojego dziecka.

Zdjęcie: Storyblocks

Źródło: onet.pl, money.pl, gov.pl, onet.pl, zus.pl, wp.pl

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Szczęśliwa żona i mama czwórki dzieci. Macierzyństwo to jej największa pasja, motywująca do rozwoju i działania. Z przyjemnością oddaje się pisaniu. Kocha muzykę, kino i dobre jedzenie. Lubi śledzić trendy i wprowadzać je w życie. Zawodowo początkująca, ale z apetytem na sukces.
Chcę otrzymywać inspiracje, pomysły i sugestie jak pracować i nie zwariować.
Newsletter wysyłamy raz na 2 tygodnie
Uwaga. Strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje uzyskane za ich pomocą wykorzystywane są w celach statystycznych. Pozostając tu godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce. ×