Czego szukasz

Praca na urlopie wychowawczym – kto płaci składki ZUS?

Urlop wychowawczy – komu i w jakim wymiarze przysługuje? Czy mama może pracować na wychowawczym? A czy może założyć wtedy własną firmę? Kto wtedy płaci ZUS za mamę? Nasza Czytelniczka Joanna pyta, czy dodatkowe zatrudnienie w czasie urlopu wychowawczego podlega preferencyjnym przepisom i nie trzeba od niego odprowadzać składek ZUS? Jak jest naprawdę?

  • Katarzyna Mrozowska - 21/08/2016

Pytanie od Czytelniczki:

Czy to prawda, że jeśli mama jest na wychowawczym i ma ZUS płacony przez państwo, to podejmując w tym czasie zatrudnienie np. na zlecenie u innego pracodawcy, ten drugi pracodawca nie musi za nią płacić ZUS-u, czyli de facto zatrudnienie mamy na wychowawczym jest tańsze niż „zwykłej osoby”?
Joanna

Odpowiedź Prawnika:

Aby odpowiedzieć na przedstawione pytanie, należy przyjrzeć się bliżej kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym, określanej potocznie jako „płacenie zusu”.

Urlop wychowawczy – komu i w jakim wymiarze przysługuje?

Tytułem wstępu wskazać należy, że zgodnie z Kodeksem pracy pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Jednakże każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego z wymiaru 36 miesięcy, co oznacza, że jedno z nich może ten urlop wykorzystać maksymalnie w wymiarze 35 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.

W szczególnym przypadku, pracownik może skorzystać dodatkowo z urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, także po przekroczeniu przez dziecko tego wieku.  Dotyczy to sytuacji, gdy z powodu złego stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika.

Okres przebywania na urlopie  wychowawczym może wynosić w praktyce kilka lat, zwłaszcza jeśli mama lub tata korzysta z urlopu najpierw na pierwsze, a potem na kolejne dziecko. Warto zatem wiedzieć, co dzieje się z naszymi składkami w tym czasie.

Składki ZUS w trakcie urlopu wychowawczego

Każdy pracownik z tytułu zawartej umowy o pracę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu i zdrowotnemu. Podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowi ogólnie mówiąc wynagrodzenie.

Sytuacja ta zmienia się w trakcie urlopu wychowawczego. Osoba, która przebywa na urlopie wychowawczym, przestaje podlegać ubezpieczeniom jako pracownik, a podlega ubezpieczeniom z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Urlop wychowawczy stanowi bowiem odrębny, samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych.

W czasie urlopu wychowawczego osoba korzystająca z tego urlopu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym – ale tylko wtedy, gdy nie ma innych tytułów do ubezpieczeń społecznych oraz nie ma prawa do emerytury lub renty. Ponadto osoba przebywająca na urlopie wychowawczym powinna być zgłoszona także do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli nie posiada innych tytułów (oprócz urlopu wychowawczego) rodzących obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgłoszenia do ubezpieczeń osoby przebywającej na urlopie wychowawczym dokonuje pracodawca w stosownej deklaracji, a składki finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Innymi słowy zasada jest taka: osoba korzystająca z urlopu wychowawczego ma zagwarantowane ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne finansowane z budżetu państwa, ale tylko pod warunkiem, że w tym czasie nie  ma innego tytułu do ubezpieczeń, albo nie ma osobnego prawa do emerytury lub renty.

Czy można pracować na urlopie wychowawczym?

Nie ma żadnych przeszkód prawnych, by pracownik korzystający z urlopu wychowawczego mógł sobie „dorobić”. Zgodnie kodeksem pracy w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Przepisy nie precyzują przy tym, na jakiej podstawie i w jakiej formie praca zarobkowa może być wykonywana. Oznacza to, że osoba przebywająca na urlopie wychowawczym może podjąć pracę zarobkową zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia, o dzieło), a także założyć własną działalność gospodarczą. Może pracować u swojego pracodawcy (czyli tego, który udzielił urlopu wychowawczego) jak i u innego.

Kto wtedy płaci składki ZUS?

Umowa o pracę, zlecenie i własna działalność gospodarcza

Jeżeli osoba, która przebywa na urlopie wychowawczym, podejmie pracę na podstawie umowy o pracę (z własnym lub innym pracodawcą)  – z dniem podjęcia pracy przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczeń z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym, a podlega tym ubezpieczeniom z tytułu umowy o pracę.

Analogicznie będzie w sytuacji podjęcia zatrudniania na podstawie umowy zlecenia (zawartej z własnym pracodawcą lub innym podmiotem), czy założenia własnej działalności gospodarczej.

Wskazane formy aktywności stanowią bowiem tytuł do ubezpieczeń społecznych i „wyłączają” dotychczasowe ubezpieczenie z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego.

Umowa o dzieło

Inaczej wygląda natomiast sytuacja w przypadku umowy o dzieło. Umowa ta nie stanowi samodzielnego  tytułu do ubezpieczeń społecznych  oraz ubezpieczenia zdrowotnego (jest „nieoskładkowana”). Jeśli więc osoba przebywająca na urlopie wychowawczym zawrze umowę o dzieło, w dalszym ciągu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu z tytułu urlopu wychowawczego. Nie ma przy tym znaczenia, czy umowę tę wykonuje na rzecz własnego, czy innego pracodawcy.

W związku z tym, że podjęcie dodatkowego zatrudnienia w trakcie urlopu wychowawczego wpływa na kwestię składek, osoba przebywająca na takim urlopie jest obowiązana poinformować płatnika składek (czyli pracodawcę, który udzielił jej urlopu wychowawczego) o podjęciu dodatkowego zatrudnienia. W takim wypadku pracodawca musi dokonać stosownych zmian w raportach składanych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Pracodawcę powinniśmy poinformować także o utracie tytułu do ubezpieczeń (np. zakończeniu umowy o pracę).

Czy zatrudnienie rodzica na urlopie wychowawczym jest tańsze?

Z powyższych rozważań wynika, że zatrudnienie mamy przebywającej na urlopie wychowawczym (lub taty) nie jest tańsze niż zatrudnienie „zwykłej osoby”.

Pracodawca zawierając umowę o pracę czy też umowę zlecenie z osobą korzystającą z urlopu wychowawczego, będzie zobowiązany do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne od tej umowy, tak jak w przypadku zatrudnienia każdej innej osoby.

Jedynie dorabianie na podstawie umowy o dzieło nie zmienia sytuacji „składkowej”. Oznacza to, że osoba wykonująca tę umowę nadal podlega ubezpieczeniom z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym.

Tytułem uzupełnienia wskazać należy,  że pracodawca udziela pracownikowi urlopu wychowawczego w celu sprawowania przez niego osobistej opieki nad dzieckiem. Zatem to właśnie opieka nad dzieckiem powinna być głównym zadaniem pracownika w czasie urlopu wychowawczego. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca może wezwać pracownika do stawienia się do pracy. Pamiętajmy o tym podejmując dodatkowe zatrudnienie.

Podstawa prawna:
– art. 186, 186 ² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy  Dz.U.2014.1502 z dnia 2014.11.04
– art. 6 ust. 1 pkt 19, art.  art. 9 ust. 6, z art. 36 ust. 2a  ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2015 r. poz. 121)
Ponadto: http://www.zus.pl/pliki/poradniki/zasady_rozliczania.pdf

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Katarzyna Mrozowska
Radca prawny, specjalizuje się w prawie ubezpieczeń społecznych. Pomaga Mamom egzekwować przysługujące świadczenia w zakresie zasiłków. Opracowuje odwołania od decyzji ZUS, wnioski o indywidualne interpretacje przepisów, umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości składkowych. Reprezentuje Klientów w sądzie. Kontakt.
Podyskutuj
  • Mariola

    Czy jeśli chcę skorzystać po urlopie rodzicielskim z urlopu wychowawczego muszę przejść na urlop wypoczynkowy zaległy?
    Czy mogę sobie zachować ten urlop i wykorzystać po wychowawczym lub odebrać ekwiwalent za niewykorzystany urlop w przypadku rezygnacji z pracy u tego pracodawcy?

    Czy będąc na zaległym urlopie wypoczynkowym mogę złożyć wniosek o urlop wychowawczy?

Chcę otrzymywać inspiracje, pomysły i sugestie jak pracować i nie zwariować.
Newsletter wysyłamy raz na 2 tygodnie
Może Cię zainteresować także:
Uwaga. Strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje uzyskane za ich pomocą wykorzystywane są w celach statystycznych. Pozostając tu godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce. ×

Email marketing powered by FreshMail
 

Email marketing powered by FreshMail
 

Email marketing powered by FreshMail