Czego szukasz

Mama na urlopie wychowawczym zakłada firmę

O czym powinna pamiętać mama, która będąc na urlopie wychowawczym chce założyć własną firmę? Czy musi o tym poinformować swojego pracodawcę? Na pytanie Sylwii opowiada nasz ekspert.

  • Marta Mianowska - 08/02/2012

Pytanie:

Czytałam tekst „Między myślą a firmą” i naszło mnie konkretne pytanie (nad którym ostatnio też się głowiłam z koleżanką)  – na jakich zasadach, będąc na urlopie wychowawczym, mogę założyć własną firmę/spółkę i jak wygląda kwestia ubezpieczenia, ZUS-ów i obowiązku poinformowania o tym fakcie swojego pracodawcy? Sylwia

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 186 § 1 Kodeksu pracy urlop wychowawczy jest udzielany pracownikowi w celu sprawowania przez niego osobistej opieki nad dzieckiem. Zasadniczo zatem pracownik w czasie urlopu wychowawczego powinien zajmować się tylko i wyłącznie osobistą opieką nad dzieckiem. Jednakże, art. 1832 Kodeksu pracy dopuszcza od tej zasady jeden wyjątek. Stanowi on, że w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo podjąć inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Przepis ten uznaje więc za dozwolone  założenie własnej firmy przez pracownika, o ile nie uniemożliwia mu to sprawowania opieki nad dzieckiem.

Przepisy prawa pracy nie precyzują ile dokładnie czasu pracownik ma poświęcać na dodatkową działalność, żeby działalność ta została uznana za uniemożliwiającą pracownikowi sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Dlatego też każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Niemniej wydaje się, że jeśli zajęcie to będzie angażować pracownika w znacznym stopniu, np. 6-8 godzin dziennie, to będzie ono stało na przeszkodzie sprawowaniu przez pracownika osobistej opieki nad dzieckiem. W konsekwencji należało będzie uznać, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (choć sztywnej reguły – jak zaznaczono to powyżej – nie ma).

Konsekwencją takiego stwierdzenia będzie możliwość „odwołania” pracownika z urlopu wychowawczego (art. 1862 § 2 Kodeksu pracy). Odwołanie polega na wezwaniu pracownika przez pracodawcę do stawienia się w pracy w terminie wskazanym przez pracodawcę, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia przez pracodawcę wiadomości o podjęciu przez pracownika dodatkowej działalności i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Przepisy Kodeksu pracy nie obligują pracownika do poinformowania pracodawcy o rozpoczęciu działalności w czasie urlopu wychowawczego. Jeśli jednak z tytułu tej działalności będzie podlegał on ubezpieczeniom społecznym, to obowiązek ten wynika z art. 36 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym osoba przebywająca na urlopie wychowawczym jest obowiązana poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż przebywanie na urlopie wychowawczym. Informacja taka powinna dotrzeć właśnie do pracodawcy –  w stosunku do pracowników przebywających na urlopie wychowawczym płatnikiem składek jest pracodawca.

Jeśli chodzi o kwestie ubezpieczeń społecznych w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego, to zasadą jest, iż taki pracownik podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz zdrowotnemu, nie podlega natomiast ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz zdrowotne pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Składki te obliczają płatnicy (a więc pracodawca) a opłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przebywanie na urlopie wychowawczym jest odrębnym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Ze względu na to, że tytuł ten stanowi swoistą pomoc państwa wobec osób niepracujących zawodowo z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem (a przez to niemających prawa do wynagrodzenia), tytuł ten jest zasadny (a więc osoba przebywająca na urlopie wychowawczym podlega z tego tytułu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu oraz zdrowotnemu) tylko jeśli nie ma ona innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Oznacza to, że jeśli pracownik przebywający na urlopie wychowawczym uzyska inny tytuł do ubezpieczenia (np. stosunek pracy, umowa zlecenie, czy pozarolnicza działalność gospodarcza, a więc własna firma), to będzie podlegał ubezpieczeniom z tego innego tytułu, nie zaś z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. W praktyce oznacza to, że z dniem założenia własnej firmy pracownik przebywający na urlopie wychowawczym będzie zobowiązany zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i opłacać z tego tytułu stosowne składki, na zasadach ogólnych. W konsekwencji „bezkosztowy” dla pracownika tytuł ubezpieczenia w postaci przebywania na urlopie wychowawczym wygaśnie. Upraszczając sprawę jeszcze bardziej, tytuł ubezpieczenia związany z prowadzeniem działalności gospodarczej „eliminuje” dotychczasowe ubezpieczenie z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego.

Na marginesie należy jedynie wspomnieć, że przedstawiona powyżej regulacja nakazująca osobom przebywającym na urlopie wychowawczym opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne z prowadzonej działalności gospodarczej była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego pod kątem zgodności z Konstytucją, a dokładnie z wyrażoną w niej zasadą równości wobec prawa w powiązaniu z zasadą, że państwo ma obowiązek wspierać rodzinę w związku z urodzeniem dziecka. Trybunał nie dopatrzył się jednak w przywołanej regulacji niekonstytucyjności.

W odniesieniu do zasad zakładania własnej firmy nie ma szczególnych regulacji w stosunku do osób przebywających na urlopie wychowawczym. Osoby te – w zależności od wybranej przez siebie formy prowadzenia działalności gospodarczej – są zobowiązane zarejestrować działalność gospodarczą lub dokonać rejestracji spółki na ogólnych zasadach.

Podstawa prawna:

– art. 1862 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zmianami),
– art. 4 pkt 2 ppkt a), 6 ust. 1 pkt 9, 9 ust. 6, 11 ust. 1 i 2, 12 ust. 2, 16 ust. 8, 17 ust. 2a, 36 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zmianami),
– art. 66 ust. 1 pkt 32, 85 ust. 15, 86 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zmianami).

Orzecznictwo:

– uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 23 maja 2006 roku (sygnatura akt III UZP 2/06),
– wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 kwietnia 2011 roku (sygnatura akt SK 33/09).

Powyższy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i został przygotowany w oparciu o stan faktyczny opisany  w opublikowanym pytaniu. Zamieszczonych w nim treści nie należy traktować jako porady prawnej w konkretnej sprawie ani źródła prawa. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji lub indywidualnej porady prawnej z gwarancją odpowiedzialności, należy skontaktować się z prawnikiem.

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi:
Marta Mianowska
Adwokat, członek Izby Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w obsłudze osób fizycznych i spółek handlowych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Autorka kilkunastu publikacji dotyczących tej tematyki.
Podyskutuj
  • Julita Skryta

    Czyli jak dobrze zrozumiałam wymiar pracy na takiej DG musiałby być niepełny, a do tego automatycznie wygasa ubezpieczenie z tytułu urlopu wychowawczego i trzeba opłacać składki z tytułu DG bez żadnych ulg? ponieważ nie ma opcji części etatu dla zmniejszenia opłat na DG. To paradoks bo jednocześnie żeby zachować rzeczywistą opiekę nad dzieckiem nie da się pracować na pełen etat, a skladki trzeba opłacać od pełnego . W rzeczywistości oznacza to najczęściej że lepiej nic nie robić bo na koszty się nie zarobi. i kicha. Czemu to takie bez sensu?

Chcę otrzymywać inspiracje, pomysły i sugestie jak pracować i nie zwariować.
Newsletter wysyłamy raz na 2 tygodnie
Może Cię zainteresować także:
Uwaga. Strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje uzyskane za ich pomocą wykorzystywane są w celach statystycznych. Pozostając tu godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce. ×

Email marketing powered by FreshMail
 

Email marketing powered by FreshMail
 

Email marketing powered by FreshMail